زخم بستر مناطقی هستند که به پوست و بافت زیرین آسیب می رسانند. آنها زمانی ایجاد می شوند که ناحیه ای از پوست تحت فشار قرار می گیرد. اگر در حرکت مشکل دارید، به احتمال زیاد دچار آن خواهید شد. به خصوص اگر محدود به دراز کشیدن روی تخت یا نشستن طولانی مدت هستید.
زخم بستر معمولاً در قسمتهای استخوانی بدن که با چربی زیادی پوشیده نشدهاند، ایجاد میشوند. این شامل نواحی مانند پاشنه پا، آرنج، باسن و دنبالچه می شود. در این مقاله قرار ساست به راه های پیشگیری و درمان زخم بستر بپردازیم؛ تا انتها با ما بمانید.
علائم زخم بستر
- تغییر رنگ می دهند و با فشار دادن تغییر رنگ نمی دهند – لکه ها معمولاً روی پوست سفید قرمز یا روی پوست سیاه یا قهوه ای بنفش یا آبی هستند.
- احساس گرما، اسفنجی بودن یا سفتی می کنید
- دردناک یا خارش دار هستند
- زخم بستر معمولاً به تدریج ایجاد می شوند، اما گاهی اوقات بسیار سریع ظاهر می شوند.
گاهی اوقات ممکن است تاول بزنند یا به زخم باز تبدیل شوند. اگر درمان نشود بدتر می شود و ممکن است عمیق تر شود تا به ماهیچه یا استخوان برسد.
چه زمانی برای درمان زخم بستر اقدام کنیم؟
در صورتی که:
شما یا فردی که از او مراقبت می کنید علائم زخم بستر دارد و:
- پوست داغ، متورم یا قرمز است
- خروج چرک از زخم
- حتی یک درجه تب دارد
- درد شدید یا دردی که بدتر می شود
متخصصان مراقبت های بهداشتی از چندین سیستم درجه بندی برای توصیف شدت زخم بستر شما استفاده می کنند.
درجه 1
زخم بستر درجه 1 بدترین نوع زخم است. ناحیه آسیب دیده پوست تغییر رنگ داده است. زخم بستر درجه 1 وقتی تحت فشار قرار می گیرند سفید نمی شوند. زخم باز وجود ندارد، اما ممکن است درد یا خارش داشته باشد. همچنین ممکن است گرم و اسفنجی یا سفت به نظر برسد.
درجه 2
در زخم بستر درجه 2، مقداری از سطح خارجی پوست (اپیدرم) یا لایه عمیق تر پوست (درم) آسیب می بیند. این می تواند منجر به از دست دادن پوست شود. ظاهر زخم مانند زخم باز یا تاول است.
درجه 3
در زخم بستر درجه 3، از دست دادن پوست در تمام ضخامت پوست رخ می دهد. بافت زیرین نیز آسیب دیده است، اما عضله و استخوان زیرین آسیب دیده است. زخم به صورت یک زخم عمیق ظاهر می شود.
درجه 4
زخم بستر درجه 4 شدیدترین نوع زخم بستر است. پوست به شدت آسیب دیده و بافت اطراف شروع به مردن می کند (نکروز بافت). عضلات یا استخوان زیرین نیز ممکن است آسیب ببینند.
افراد مبتلا به زخم بستر درجه 4 در معرض خطر بالایی برای ابتلا به عفونت های تهدید کننده زندگی هستند.
تشخیص زخم بستر
زخم بستر با مشاهده آنها به راحتی تشخیص داده می شوند. با این حال، بهتر است ابتدا از ایجاد زخم جلوگیری شود. ارزیابی خطر ابتلای فرد به آنها مهم است. به عنوان بخشی از فرآیند ارزیابی خطر، متخصص مراقبت های بهداشتی شما ممکن است موارد زیر را در نظر بگیرد:
- سلامت عمومی شما
- توانایی شما برای حرکت
- آیا مشکلی دارید که بر وضعیت بدن شما تأثیر بگذارد
- آیا علائمی دارید که نشان دهنده عفونت باشد
- سلامت روان شما
- آیا در گذشته زخم بستر داشته اید
- چه بی اختیاری ادرار یا بی اختیاری روده داشته باشید
- رژیم غذایی شما
- سیستم گردش خون شما
به عنوان بخشی از ارزیابی ریسک، ممکن است برای موارد زیر ارجاع داده شوید:
- آزمایش خون – برای ارزیابی سلامتی شما و اینکه آیا رژیم غذایی شما مواد مغذی مورد نیاز را به شما می دهد
- آزمایش ادرار – برای بررسی میزان عملکرد کلیه ها و اینکه آیا عفونت مجاری ادراری دارید یا خیر
درمان زخم بستر
نوع درمان شما به شدت زخم بستر بستگی دارد. تغییر موقعیت و حرکت منظم برای کمک به کاهش فشار روی زخم ها و جلوگیری از تشکیل زخم های جدید مهم است.
درمان های دیگر عبارتند از:
- تشک و کوسن با طراحی خاص
- پانسمان برای محافظت از زخم و کمک به بهبود آن
- کرم ها و پمادها
- در صورت عفونی شدن زخم، آنتی بیوتیک م
- تمیز کردن زخم
اگر زخم بستر شدید است یا سایر روشهای درمانی مؤثر نبوده است، ممکن است نیاز به جراحی برای تمیز کردن و بستن زخم داشته باشید.
برداشتن بافت آسیب دیده
ممکن است لازم باشد بافت مرده از زخم بستر برای کمک به بهبودی برداشته شود. این به عنوان دبریدمان شناخته می شود. اگر مقدار کمی از بافت مرده وجود داشته باشد، ممکن است با استفاده از پانسمان های طراحی شده مخصوص برداشته شود.
مقادیر بیشتری از بافت مرده ممکن است با استفاده از این گزینه ها برداشته شود:
- سونوگرافی
- ابزارهای جراحی مانند چاقوی جراحی و فورسپس
- یک بی حس کننده موضعی برای بی حس کردن ناحیه اطراف زخم استفاده می شود تا دبریدمان هیچ دردی برای شما ایجاد نکند.
عمل جراحی
زخم بستر شدید ممکن است به خودی خود بهبود پیدا نکنند. ممکن است برای بستن زخم و به حداقل رساندن خطر عفونت به جراحی نیاز باشد. جراحی زخم بستر می تواند چالش برانگیز باشد. اکثر افرادی که این روش را انجام می دهند در حال حاضر در وضعیت سلامتی ضعیفی هستند.
خطرات بعد از جراحی عبارتند از:
- مسمومیت خون
- عفونت استخوان (استئومیلیت)
- آبسه
- ترومبوز سیاهرگی عمقی
- آمبولی ریه
علل زخم بستر
زخم بستر ناشی از چیزی است که به پوست شما فشار می آورد یا مالش می دهد، مانند تخت یا ویلچر.
ممکن است برای هرکسی اتفاق بیفتد، اما معمولاً در صورت مشکل در حرکت است، زیرا میتواند به این معنا باشد که وزن بدن شما همیشه روی همان قسمتهای پوست فشار میآورد که میتواند به آن آسیب برساند.
برخی از افراد بیشتر از دیگران به زخم بستر مبتلا می شوند. مواردی که می توانند خطر ابتلا به زخم های بستر را افزایش دهند عبارتند از:
- بی تحرکی: این زمانی است که شما در حرکت مشکل دارید. ممکن است زمان زیادی را در موقعیتی بگذرانید که به قسمت خاصی از بدن فشار وارد کند.
- بی اختیاری: این زمانی است که نمی توانید مثانه یا روده خود را کنترل کنید. رطوبت ناشی از ادرار و مدفوع می تواند پوست شما را تحریک کند، به خصوص اگر نتوانید فوراً آن را تمیز کنید.
- تغذیه و هیدراتاسیون ضعیف: پوست شما (و بقیه بدن شما) به یک رژیم غذایی سالم با مواد مغذی و آب فراوان نیاز دارد. بدون اینها، ضعیف و شکننده خواهد شد.
- از دست دادن احساس فیزیکی: درد، ناراحتی و سایر احساسات به بدن شما می گویند که زمان تغییر موقعیت است. برخی از بیماریها، مانند آسیبهای نخاعی، میتوانند توانایی شما برای احساس کردن را کاهش دهند. در نتیجه، ممکن است متوجه نباشید که چه زمانی فشار روی یک قسمت خاص از بدن ایجاد می شود.
- مشکلات جریان خون: برخی از شرایط، مانند دیابت و بیماری های عروقی، جریان خون را در سراسر بدن دشوار می کند. این خطر این را افزایش می دهد که موقعیت های خاص ممکن است جریان خون شما را قطع کند و باعث ایجاد زخم های بستر شود.
- پوست نازک یا ضعیف شده: استفاده از گچ یا پروتز می تواند باعث ضعیف شدن پوست شما شود. این باعث می شود پوست شما در برابر فشار و تحریک آسیب پذیرتر شود.
چه شرایطی خطر ابتلا به زخم بستر را افزایش می دهد؟
برخی بیماری ها حرکت یا بلند شدن از رختخواب را سخت می کنند. آنها ممکن است باعث بی حرکتی، مشکلات جریان خون و سایر مواردی شوند که خطر ابتلا به زخم های بستر را افزایش می دهد. این شرایط عبارتند از:
- سرطان
- فلج مغزی
- کما
- زوال عقل
- دیابت
- نارسایی قلبی
- نارسایی کلیه
- سوء تغذیه
- فلج
- آسیب نخاعی یا اسپینا بیفیدا
- مشکلات عروقی
پیشگیری از زخم بستر
مواردی وجود دارد که می تواند به کاهش احتمال ابتلا به زخم بستر کمک کند.
- به طور مرتب موقعیت خود را تغییر دهید
- از تشک ها و کوسن های مخصوص طراحی شده استفاده کنید
- هر روز پوست خود را از نظر علائم زخم بستر چک کنید
- سعی کنید در صورت امکان فعال بمانید
- یک رژیم غذایی سالم و متعادل بخورید
- سیگار نکشید
عوارض زخم بستر
حتی با مراقبت های پزشکی، زخم بستر درجه 3 یا 4 می تواند عوارضی داشته باشد. این می تواند گاهی اوقات تهدید کننده زندگی باشد.
عوارض زخم بستر عبارتند از:
- سلولیت – عفونتی که می تواند از محل زخم بستر به لایه عمیق تر پوست سرایت کند
- مسمومیت خون – عفونتی که می تواند از زخم بستر به جریان خون و سایر اندام ها سرایت کند
- عفونت استخوان و مفاصل
- فاشئیت نکروزان – یک عفونت جدی پوستی که باعث مرگ سریع بافت می شود
- قانقاریا گازی – یک شکل جدی اما نادر از عفونت است که زمانی رخ می دهد که زخم بستر با باکتری کلستریدیوم عفونی شود.
سوالات متداول
چه روغنی برای زخم های بستر مفید است؟
روغنهایی مانند اسطوخودوس، درخت چای یا لورل نجیب که به دلیل خواص درمانی و بازسازیکنندهشان معروف هستند، یک درمان طبیعی برای زخم بستر هستند. آنها به آرامی روی پوست عمل می کنند، التهاب را کاهش می دهند و بازسازی بافت آسیب دیده را تقویت می کنند
برای زخم های بستر از چه کرمی استفاده می شود؟
کرم سیلور سولفادیازین یک کرم ضد میکروبی موضعی است که برای درمان و پیشگیری از عفونت در زخم ها با آسیب رساندن به غشای سلولی باکتری استفاده می شود. به عنوان مثال می توان به فلامازین (اسمیت و برادرزاده) و سیلوادین (فایزر) اشاره کرد.
آیا وازلین برای زخم های بستر مفید است؟
می توانید از هر پماد ملایمی مانند کرم آنتی بیوتیک یا ژل نفتی (وازلین) استفاده کنید. این کار از خشک شدن پوست جلوگیری می کند و همچنین از زخم در برابر گرد و غبار، کثیفی، مگس ها و سایر حشرات محافظت می کند. مراقب باشید که پوست اطراف زخم فشاری را مالش یا ماساژ ندهید